NGUỒN GỐC ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO (620 – 2021)

0
80

Xuất phát từ nhu cầu sử dụng đông trùng hạ thảo như thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hằng ngày. Nhiều trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp tại Việt Nam đã ứng dụng thành công mô hình nuôi cấy đông trùng hạ thảo với số lượng lớn. Vậy đông trùng hạ thảo có nguồn gốc từ đâu và có tác dụng gì theo y khoa? Xin mời quý độc giả cùng theo dõi bài viết.

TỔNG QUAN VỀ ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO

Nguồn gốc hình thành

Từ xa xưa vào khoảng năm 620 sau công nguyên, đông trùng hạ thảo (ĐTHT) được phát hiện ở vùng núi cao Tây Tạng. Các học giả bấy giờ đã biết đến công dụng của đông trùng hạ thảo, một loài sinh vật khi thì có hình dáng là con sâu, khi lại có hình dáng cây nấm.

Các loài đông trùng hạ thảo (minh hoạ)

Những người thổ dân phát hiện các gia súc ăn cỏ ở cánh đồng có nấm đông trùng hạ thảo mọc thì khoẻ mạnh và lanh lợi hơn những con khác. Loại nấm này chính là đông trùng hạ thảo mà ở Trung Quốc đã dùng để bồi bổ cho người và hỗ trợ hàng loạt bệnh tim, thận, huyết áp, tiểu đường, vi khuẩn, vi rút và cả ung thu nữa.

Sự hình thành kỳ diệu của đông trùng hạ thảo trong tự nhiên

Từ hàng ngàn năm về trước, ở vùng cao nguyên Tây Tạng có độ cao từ 3500m đến 5000m, người ta phát hiện ra một loại ấu trùng sâu non sinh sống ở trong lòng đất, dùng rễ cây để ăn và giữ ấm cơ thể. Vào mùa đông bào tử nấm Ophiocordyceps kí sinh trên cơ thể sâu, hút dưỡng chất trong cơ thể sâu để sinh trưởng, sâu non suy yếu và chết dần (đông trùng), đến mùa hạ cây nấm mọc dài ra nhô khỏi mặt đất, lúc này sâu non chỉ còn một lớp vỏ khô (hạ thảo).

Sở dĩ đông trùng hạ thảo tự nhiên quý hiếm do điều kiện sinh trưởng khắc nghiệt, khai thác nguyên con rất khó khăn và số lượng hạn chế. Đông trùng hạ thảo tự nhiên được bán với giá đến 2 tỷ đồng mỗi ký.

Thế giới thành công nuôi cấy đông trùng hạ thảo nhân tạo

Tại Mỹ ĐTHT tự nhiên được bán ra thị trường ở thế kỷ 19, do một hãng dược có tên là Lloyd Bro. Đến thế kỷ 20 Lloyd Bro tung ra thị trường các sản phẩm ĐTHT được nuôi cấy nhân tạo với số lượng lớn, và công thức nuôi cấy được giữ độc quyền.

Ngày nay công nghệ sinh học phát triển, nhiều nước đã nuôi nhân tạo thành công ĐTHT như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Việt Nam… Đông trùng hạ thảo một thời rất hiếm đến mức chỉ có vua chúa mới sử dụng thì nay đã trong tầm tay của tất cả mọi người.

Đông trùng hạ thảo nhân tạo Việt Nam

Tại Việt Nam (2004) các nhà khoa học đã chinh phục thành công đông trùng hạ thảo nuôi cấy nhân tạo trên giá thể nhộng tằm và quy mô công nghiệp trên giá thể gạo lứt. Tuy nhiên năng suất chưa cao và chưa có tài liệu chuẩn hướng dẫn kỹ thuật nuôi cấy.

Hiện nay, Việt Nam đã hoàn thiện kỹ thuật nuôi cấy, và thương mại rộng rãi. Chính vì thế giá thành đông trùng hạ thảo nhân tạo tại Việt Nam chỉ dao động khoảng 10 triệu đồng mỗi kí tươi và 60 triệu đồng mỗi ký cho loại sấy thăng hoa (khoảng 6 ký đông trùng hạ thảo tươi được 1 ký sấy thăng hoa).

Đông trùng hạ thảo phân loại

Tên gọi

  • Tên gọi “đông trùng hạ thảo” là xuất phát từ quan sát thực tế khi thấy vào mùa hè nấm Cordyceps sinensis mọc chồi từ đầu con sâu nhô lên khỏi mặt đất. Vào mùa đông thì nhìn cặp cá thể này giống con sâu (côn trùng), còn đến mùa hè thì chúng trông giống một loài thực vật (thảo mộc) hơn.
  • Trên thị trường có 2 giống ĐTHT thông dụng, Cordyceps Sinensis là giống phát hiện trong tự nhiên, và Cordyceps Militaris là giống được nuôi cấy nhân tạo phổ biến.2 chủng đông trùng hạ thảo thông dụng

CÁC HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN TRONG ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO VÀ ỨNG DỤNG LÂM SÀNG

Thành phần

  • Các phân tích hoá học cho thấy trong sinh khối của ĐTHT có 17 đến 19 loại acid amin khác nhau, có lipid, có D-mannitol, và nhiều nguyên tố vi lượng (Na, K, Ca, Mg, Al, Mn, Cu, Zn, Bo, Fe… trong đó cao nhất là phospho). Quan trọng hơn là trong sinh khối ĐTHT có nhiều chất hoạt động sinh học mà các nhà khoa học đang khám phá dần, nhờ tiến bộ của ngành hoá học hữu cơ.
  • Nhiều hoạt chất trong ĐTHT có giá trị dược liệu thần kỳ. Trong đó phải kể đến là cordiceptic acid, cordycepin, adenosine, hydroxyethyl adenosine. Đặc biệt là nhóm hoạt chất HEAA (Hydroxyethyl Adenosine- Analogs).
  • Đông trùng hạ thảo còn chứa nhiều loại vitamin (trong 100g đông trùng hạ thảo có 0,12 g vitamin B12; 19 mg vitamin A; 116,03 mg vitamin C, ngoài ra còn có vitamin B2 (riboflavin), vitamin E, vitamin K…), ngoài ra còn có khoảng 25 – 30 % protein, 8% chất béo và đường mannitol.

Ứng dụng đông trùng hạ thảo trong lâm sàng

  • Hydroxyethyl-Adenosine: Đây là hoạt chất đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích hệ tiêu hóa, tăng cường trao đổi chất giúp cơ thể hấp thụ các dưỡng chất tốt hơn.
  • Cordiceptic acid: Hợp chất này giúp sản sinh hồng cầu trong máu, loại bỏ các cholesterol xấu từ đó có khả năng phòng ngừa, điều trị các vấn đề tim mạch, huyết áp,…
  • Cordycepin: Hoạt chất thiên nhiên duy nhất có trong ĐTHT, có tác dụng ức chế quá trình hình thành các khối u ác tính, đào thảo độc tố trong cơ thể, ngăn ngừa tế bào ung thư phát triển, kháng viêm, kháng khuẩn cùng nhiều công dụng khác.
  • Adenosine: Hoạt chất này rất tốt cho trí não, giúp tinh thần tỉnh táo, minh mẫn, an thần và đẩy mạnh lưu thông máu lên não, phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.
  • Nhóm hoạt chất HEAA: Các hợp chất này góp phần không nhỏ trong việc tăng cường hệ miễn dịch, sức đề kháng của cơ thể, kháng viêm, kháng khuẩn và chống lại các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài đặc biệt là virus.
  • Các loại acid amin và vitamin: Trong trùng thảo có chứa đến 17 – 19 loại acid amin cùng nhiều vitamin thiết yếu cho cơ thể phát triển khỏe mạnh, tăng cường chức năng của các cơ quan.

Các trường hợp không được dùng đông trùng hạ thảo

  • Bệnh nhân rối loạn đông máu: Nếu đang mắc bệnh này thì tuyệt đối không được dùng ĐTHT. Như đã nói ở trên, hoạt chất  Cordyceps sẽ làm tăng cường máu lưu thông. Cùng với đó, nếu đang dùng thuốc hỗ trợ đông máu thì cũng không được dùng.
  • Trẻ em dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai và đang cho con bú, phụ nữ đang thời kỳ có kinh nguyệt.
  • Người bị dị ứng với nhộng tằm không dùng ĐTHT nuôi cấy trên con nhộng tằm, không dùng ĐTHT cho người bị dị ứng với các loại nấm.
  • Không dùng cho bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật để tránh hiện tượng không cầm máu.
Đông trùng hạ thảo là loài có nguồn gốc lâu đời, được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trong đời sống. Giá thành thấp so với các thực phẩm tương tự về tính năng và rất dễ sử dụng. ĐTHT được dự đoán là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ của tất cả mọi người trong tương lai.

Tư liệu tham khảo trong bài viết:

Xem thêm: 2 HOẠT CHẤT NÀY TRONG ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO NGỪA ĐỘT QUỴ